plutone.labarca.nl

Registreren is in. Het gaat ook zo gemakkelijk, met al die computers en netwerken. Het is tegenwoordig zelfs normaal dat je iedereen vraagt om zichzelf te registreren. Zoals nu weer op mijn werk, waar gevraagd wordt om op te geven waar je zelf geboren bent (dat weten ze allang, trouwens), als waar je ouders geboren zijn. Vroeger is dat ook als eens gebeurd, en toen wilden ze ook nog weten waar je man of vrouw geboren was.

Wat ze met die registratie willen is, vermoed ik, kunnen vertellen hoeveel allochtonen van de eerste en tweede generatie er werkzaam zijn. De vraag over je echtgeno(o)t(e) was destijds natuurlijk een slinkse truc om het aantal importbruiden te bepalen.

Maar stel nu eens:
- je vader had een Duitse moeder en komt zelf uit Nederlands Indië
- je vrouw had Nederlandse ouders maar is in Indonesië geboren

In welke categorie val je dan?

Is het eigenlijk wel verstandig om dat soort vragenlijsten in te vullen?
Wie vult dat soort vragen eigenlijk netjes en correct in?

Er zijn trouwens zelfs weblogs waarop je je moet registreren. Ik zou het ook zó aan kunnen zetten

In een isolement kunnen een mens zijn gedachten los van de realiteit komen.
Vertrouw dus nooit de ideeën van iemand die opgesloten zit in een cel.
Zoals: Bin, Adolf en Geert, om er eens een paar te noemen.

Is het dus niet eigenlijk een soort compliment om door zo iemand voor wereldvreemd te worden uitgemaakt?

Maar wat ik me wel eens afvraag: hoe geïsoleerd ben je als weblogger?

Toen ik op mijn 30ste rijles nam (in de Flevopolder kon je eigenlijk niet zonder) heb ik gewoon aan collega’s gevraagd wie ze een goede vonden, en die heb ik genomen. Ik ben één keer gezakt.

Gisteren las ik in de krant dat rijscholen proberen om zo min mogelijk autochtone leerlingen in huis te halen. Niet omdat ze een probleem hebben met die mensen, maar omdat ze een slechte score opleveren bij het CBR. Want het CBR publiceert het percentage geslaagden per rijschool, en een goede score levert klandizie.

Steeds zie je dat soort dingen weer: pogingen om iets te meten verstoren datgene wat ze meten. Doordat de cijfers op een verkeerde manier gebruikt worden. Mij zegt het tenminste niets hoeveel procent geslaagden een rijschool aflevert.

Dat percentage is namelijk door de rijschool heel goed op te krikken:
• Je doet zelf de voorselectie en laat kandidaten pas na heel veel lessen afrijden (kassa! )
• Je weigert klanten die niet erg kansrijk lijken, bijvoorbeeld doordat ze slecht Nederlands spreken (is dus gangbaar)
• Je schuift klanten kort voor het examen door naar een ‘collega’ die als katvanger optreedt
• Je verandert na een slechte score je naam of gaat een fusie aan met een collega met een goede score

Ik word met andere woorden op mijn wenken bediend. Alweer een effect van de cijferreligie, want het begrip Kwaliteit is tegenwoordig ook helemaal vercijferd.

Wat mij een beetje tegenvalt van cijferaars is trouwens dat ze altijd direct om een grafiekje vragen als je ze cijfers geeft. Een plaatje zegt meer dan cijfers, heet het. Jazeker, een plaatje kan zelfs iets heel anders zeggen dan de cijfers waar het op gebaseerd is. Maar de indruk van het plaatje blijft hangen, niet de cijfers. Waar de cijfers vaak al weinig betekenen worden die ook nog eens gepresenteerd in de meest suggestieve grafiekvorm. Je wilt er tenslotte iets mee.

Er zijn leugentjes om bestwil, er zijn gewone leugens, grote leugens, en er is statistiek!

PS Er is in Leiden een school die jaren de beste score van de inspectie gekregen heeft. Die school is daardoor zo sterk gegroeid dat het schoolplein helemaal volgebouwd is met noodgebouwen. Van die oorspronkelijke school kan op die manier nog maar heel weinig over blijken te zijn. Regelmatig hoor ik van leerlingen die gillend gek die school verlaten. Ten ondergaan aan je succes heet dat.

Weer een aardig voorbeeld van onzinnig cijfergebruik:

Het sterkste dier ter wereld in verhouding tot zijn lichaamslengte is de blinde hoornmijt. Dit minuscule wezentje kan namelijk 1200 keer zijn eigen gewicht dragen.

Van dit soort volstrekt irrelevante berichten word ik verschrikkelijk ongeduldig. Waarom? Omdat het niet meer dan logisch is dat een klein dier makkelijker een veelvoud van zijn lichaamsgewicht draagt dan een groot dier. Het is een kwestie van verhoudingen. Sterkte is -als we het even eenvoudig houden- evenredig met de tweede macht van een dier zijn lengte, maar massa en dus gewicht met de derde macht.

Als zo’n mijt zou kunnen groeien tot het formaat van een olifant dan zou hij nog niet één soortgenoot kunnen dragen. Misschien zou hij wel plotseling bomen kunnen afbreken, net als een olifant.

Wel knap om de sterkte van zo’n mijt te meten!

Maar zodra de techniek nog verfijnder is zul je zien dat er weer een nieuwe kampioen is.

Wat is dat toch in de mens, dat hij altijd op zoek is naar kampioenen?

Gisterenavond was ik op de ouderavond van mijn oudste zoon. De school heeft te maken met strenge richtlijnen van het ministerie: de uren moeten gehaald worden. Niet dat de school een probleem had: de inspectierapporten zijn juist heel lovend, op één ding na: de uren worden niet gehaald.

Ja, we denken tegenwoordig graag in cijfers. Harde cijfers.
Daar is niets mis mee, zolang die cijfers bestaan en iets betekenen.
Maar het vervelende is: het geloof in cijfers slaat door, en waar de cijfers niet bestaan worden ze verzonnen, onder het motto ‘meten is weten’. Weten? Misschien, als je weet wat je wilt meten en dat ook nog kunt. Als je -zoals meestal- dat niet weet of niet kunt, ga je iets anders meten en doe je dus iets onzinnigs. Die cijfers hebben dan niets meer te betekenen, dus denk voor je meet!

Is het misschien de schuld van de afkorting SMART, een woordgrapje zoals we dat gewend zijn van de Britten. Want smart betekent natuurlijk slim, en wie wil er niet slim zijn?

Mensen zijn zo enthousiast over de afkorting SMART dat ze er allerlei verschillende betekenissen aan hebben willen geven.
• S: Specific
• M: Measurable
• A: Agreed, Achievable, Attainable, Assignable, Appropriate, Actionable
• R: Realistic, Relevant, Results, Results-oriented, Resourced
• T: Time framed, Timed, Time-based, Timeboxed, Timely, Timebound, Time-Specific, Timetabled

De S,M en T zijn dus ‘duidelijk’, de A en R kunnen van alles betekenen. In Nederland wordt met de A vaak Acceptabel bedoeld en met de R realistisch. Met andere woorden: haalbaar. Lang leve de zesjescultuur!

Het begrip SMART is afkomstig uit de wereld van de projecten en de marketing, en komt erop neer dat je de dingen die je wilt (laten) uitvoeren duidelijk moet omschrijven. Doelstellingen moeten dus SMART zijn, want daar kun je op afrekenen. Kijk naar de oplevering van een huis: een rotte fundering zie je niet en daar kijk je dus niet naar, maar wel naar een kapot tegeltje in de badkamer.

Denk dus vooral niet dat alles maar SMART te maken is. Ik durf zelfs te stellen dat ècht belangrijke dingen in het geheel niet SMART te maken zijn. De doelen waar het in de wereld werkelijk om gaat zijn namelijk als regel ongrijpbaar en onhaalbaar, maar daarmee zijn ze nog wel de hoofdzaak! Dus het gevaar van de SMART aanpak is dat er alleen energie wordt gestoken in de dingen die er niet wezenlijk toe doen, de bijzaken dus.

Een efect van het ‘denken’ in cijfers is een epidemie van registratiesystemen, nota bene in een tijd dat er met droge ogen wordt gesproken over het terugdringen van administratieve lasten en bureaucratie. Tussen haakjes: dat laatste is ook iets wat SMART gemaakt wordt. Dat doe je namelijk door een spreadsheet met verzinsels op te stellen, af te drukken en in een mooie kaft aan te bieden. Zo doe je dat.

Gisterenavond was ik dus op die ouderavond. De uren moeten gehaald worden. Daar heb je het: uren zijn gemakkelijk te tellen, en aan het einde van het jaar moet je boven de streep uitkomen. Dus in de proefwerkweken (ook ‘nodig’, voor rapportcijfers) gaan straks de lessen gewoon door, het collectief laten nablijven van een hele klas heeft opeens de kop weer opgestoken en ieder verzuimuur en iedere keer te laat komen wordt nauwkeurig geregistreerd. Als je teveel punten scoort, dan gaan er signalen naar de overheid, en zie maar eens om ooit nog van de vlek in je electronische kinddossier af te komen! Als ouder doe je er goed aan, regelmatig in te loggen op de school om mogelijke alarmsignalen te detecteren. Ach, ik zou het bijna vergeten: de school praat gelukkig nog steeds als eerste met de ouders, voor je kind het systeem in gaat.

Twee vragen:
• levert het iets op?
• maakt het iets kapot?

Ik vraag niet eens om een kosten-batenafweging

Hoe komt het nou toch dat we het vroeger zo goed deden zonder dit soort gedoe?