cijfers
Gisterenavond was ik op de ouderavond van mijn oudste zoon. De school heeft te maken met strenge richtlijnen van het ministerie: de uren moeten gehaald worden. Niet dat de school een probleem had: de inspectierapporten zijn juist heel lovend, op één ding na: de uren worden niet gehaald.
Ja, we denken tegenwoordig graag in cijfers. Harde cijfers.
Daar is niets mis mee, zolang die cijfers bestaan en iets betekenen.
Maar het vervelende is: het geloof in cijfers slaat door, en waar de cijfers niet bestaan worden ze verzonnen, onder het motto ‘meten is weten’. Weten? Misschien, als je weet wat je wilt meten en dat ook nog kunt. Als je -zoals meestal- dat niet weet of niet kunt, ga je iets anders meten en doe je dus iets onzinnigs. Die cijfers hebben dan niets meer te betekenen, dus denk voor je meet!
Is het misschien de schuld van de afkorting SMART, een woordgrapje zoals we dat gewend zijn van de Britten. Want smart betekent natuurlijk slim, en wie wil er niet slim zijn?
-
Mensen zijn zo enthousiast over de afkorting SMART dat ze er allerlei verschillende betekenissen aan hebben willen geven.
- S: Specific
- M: Measurable
- A: Agreed, Achievable, Attainable, Assignable, Appropriate, Actionable
- R: Realistic, Relevant, Results, Results-oriented, Resourced
- T: Time framed, Timed, Time-based, Timeboxed, Timely, Timebound, Time-Specific, Timetabled
De S,M en T zijn dus ‘duidelijk’, de A en R kunnen van alles betekenen. In Nederland wordt met de A vaak Acceptabel bedoeld en met de R realistisch. Met andere woorden: haalbaar. Lang leve de zesjescultuur!
Het begrip SMART is afkomstig uit de wereld van de projecten en de marketing, en komt erop neer dat je de dingen die je wilt (laten) uitvoeren duidelijk moet omschrijven. Doelstellingen moeten dus SMART zijn, want daar kun je op afrekenen. Kijk naar de oplevering van een huis: een rotte fundering zie je niet en daar kijk je dus niet naar, maar wel naar een kapot tegeltje in de badkamer.
Denk dus vooral niet dat alles maar SMART te maken is. Ik durf zelfs te stellen dat ècht belangrijke dingen in het geheel niet SMART te maken zijn. De doelen waar het in de wereld werkelijk om gaat zijn namelijk als regel ongrijpbaar en onhaalbaar, maar daarmee zijn ze nog wel de hoofdzaak! Dus het gevaar van de SMART aanpak is dat er alleen energie wordt gestoken in de dingen die er niet wezenlijk toe doen, de bijzaken dus.
Een efect van het ‘denken’ in cijfers is een epidemie van registratiesystemen, nota bene in een tijd dat er met droge ogen wordt gesproken over het terugdringen van administratieve lasten en bureaucratie. Tussen haakjes: dat laatste is ook iets wat SMART gemaakt wordt. Dat doe je namelijk door een spreadsheet met verzinsels op te stellen, af te drukken en in een mooie kaft aan te bieden. Zo doe je dat.
Gisterenavond was ik dus op die ouderavond. De uren moeten gehaald worden. Daar heb je het: uren zijn gemakkelijk te tellen, en aan het einde van het jaar moet je boven de streep uitkomen. Dus in de proefwerkweken (ook ‘nodig’, voor rapportcijfers) gaan straks de lessen gewoon door, het collectief laten nablijven van een hele klas heeft opeens de kop weer opgestoken en ieder verzuimuur en iedere keer te laat komen wordt nauwkeurig geregistreerd. Als je teveel punten scoort, dan gaan er signalen naar de overheid, en zie maar eens om ooit nog van de vlek in je electronische kinddossier af te komen! Als ouder doe je er goed aan, regelmatig in te loggen op de school om mogelijke alarmsignalen te detecteren. Ach, ik zou het bijna vergeten: de school praat gelukkig nog steeds als eerste met de ouders, voor je kind het systeem in gaat.
-
Twee vragen:
- levert het iets op?
- maakt het iets kapot?
Ik vraag niet eens om een kosten-batenafweging 
Hoe komt het nou toch dat we het vroeger zo goed deden zonder dit soort gedoe?
En vervolgens krijgt het kind ook een inlogcode en wachtwoord om de eigen prestaties te kunnen volgen. Compleet met de mogelijkheid om het wachtwoord te veranderen. Het heeft daar volgens wat ik via via hoorde (ik heb zelf geen kinderen) nog vrij lang geduurd voor ze er achter waren dat het, hoewel het om dezelfde set gegevens gaat, misschien slimmer was de ouders en het kind twee verschillende inlogcodes en wachtwoorden toe te kennen (wat trouwens ook geen onverdeeld genoegen is als je meerdere kinderen hebt en weinig verstand van computers)(niet iedere ouder is zo slim om als er niet ingelogd kan worden op de knop “wachtwoord vergeten?” te klikken – wat trouwens ook niet meer helpt als het kind zo slim is tevens een ander emailadres op te geven)
Wat levert het op? Of maakt het juist kapot? Minder excursies, er kunnen namelijk geen docenten mee want dan vallen de lessen van de andere klassen uit …. En dan worden de uren weer niet gehaald. Kan er nog wel op werkweek gegaan worden? Hoeveel lessen vallen er dan uit? Moest het onderwijs niet juist ‘leuker’ gemaakt worden en de stof inzichtelijker? Kan je toch mooi illustreren met excursies naar het een of ander museum, maar de lesuitval dan?? Terug naar de boeken en 32 lesuren in de schoolbanken!
Cijfers staan vast. En als je uit onmacht iets moet verzinnen, ga je er van uit dat kwantiteit ook kwaliteit is. Zal het zo iets zijn?
Alles maar dan ook alles moet vastgelegd worden. daar gaat veel tijd in zitten die beter besteed had kunnen worden, maar dan heb je geen cjfertjes.
Wij hadden dit soort gedoe niet op school. Er viel ook niks uit. Collectief nablijven ken ik wel. Of dat echt allemaal beter was?
Je kunt je afvragen of alles wat nu aan leukigheid gedaan wordt ergens toe bijdraagt. Het kan best wat minder maar lang niet alles hoeft geschrapt.
Ik ben nooit met school op excursie geweest, nooit op werkweek, nooit met school op een leuke reis naar Parijs of Londen. Wel hadden we een keer een kleine week bezinningsdagen ergens in een klooster.
@frans54
Eén inlogcode en wachtwoord voor de ouder met toegang tot de gegevens van alle eigen kinderen. En die kinderen ieder een eigen wachtwoord.
@Nanos: dat zou inderdaad de slimste oplossing zijn, maar die hebben ze daar nog niet gevonden of past niet in het systeem.(ik ben eigenlijk benieuwd of gescheiden ouders wel ieder een eigen code krijgen, lijkt me in veel gevallen namelijk ook wel handig). Overigens zal het ook dan wel zo blijven dat een groot aantal ouders nooit kijkt omdat het ze allemaal veel te ingewikkeld is (of omdat het ze niet interesseert, maar daar wil ik niet op voorhand van uitgaan)
Op de Mavo had ik in de 70′er jaren het geluk te hebben van een zeer effectieve wiskundeleeraar. Die man kreeg net als zijn collega’s ‘targets’ mee die gehaald moesten worden. Zover ik begreep was dat de lesstof waar examenvragen over gesteld konden worden. 7 maanden voor het eindexamen had ie dat allemaal goed behandeld en begon ie leuke dingen te doen. Zo kregen we bij hem uitvoerig computerles in 1974/75. Ook behandelde hij zaken die handig waren voor vervolgonderwijs. Uiteindelijk kon ik qua wiskunde de hele MTS-tijd slapend doorbrengen. Dat terwijl ik electronica/informatica deed waarvan de wiskunde zwaarder was. Dat heb ik dus niet gemerkt.
Het is natuurlijk erg jammer als leerkrachten en leerlingen steeds meer in afgemeten vakjes geprakt worden om zo meetbaar te zijn.
Ik had eind zestiger jaren op de HBS zo’n natuurkundeleraar. Hij gaf in een blokuur van 100 uur ongeveer 10 minuten les, de rest van de tijd ging het over van alles en nog wat maar niet over natuurkunde. Bij het schriftelijk examen hadden we met zijn vijfen een tien.
@Plutone: Per persoon een 2?
Over cijfers gesproken