Raw
Vandaag wordt even technisch.
Ik hoop jullie allen de ogen te openen.
Heb je dat ook wel eens, dat je een geweldige foto denkt te maken, en dat het resultaat toch een flauw aftreksel wordt?
Ik heb in mijn studietijd en de jaren daarna veel gefotografeerd, en had daarvoor een donkere kamer. Alles ging bij mij in zwart-wit, en op vakantie gebruikte ik diafilm.
Het grote verschil tussen zwartwit en dia was voor mij niet de kleur, maar de mogelijkheid om achteraf nog van alles te regelen aan de foto. Een dia kon je niet vergroten, uitsnijden, helderder of contrastrijker maken en dat soort dingen.
Bij digitale fotografie komt dat ogenschijnlijk weer samen. Je maakt kleurendia’s (JPG-bestanden), en daar kun je nog het een en ander aan bijregelen met de PC. Voorzichtig aan, en bewaar altijd het origineel, want bij elke verandering wordt de kwaliteit minder.
Ik doe nu al een paar jaar mee met de digitale fotografie, maar vond het tot voor kort maar behelpen. Echte foto’s waren toch altijd net een graadje mooier. En van mijn pogingen om een foto op te peppen (meer contrast, schaduwen verzachten en dat soort dingen) werd het eigenlijk nooit beter.
Digitale camera’s hebben allerlei instellingen om de opname aan te passen, bijvoorbeeld aan de kleurtemperatuur (daglicht of kunstlicht bijvoorbeeld). Maar achteraf zijn die instellingen niet goed meer te veranderen, tenminste niet als je JPG-formaat gebruikt.
Sinds kort heb ik het Raw-format ontdekt, en het is of mijn ogen zijn opengegaan. Ik kan nu met kunstlicht een foto nemen en die omvormen tot een foto die genomen lijkt bij daglicht. En dat kan zonder dat er rare contrasten ontstaan of iets dergelijks.
In het verleden begreep ik niet zo goed wat de zin is van raw-opnames. Met al die megapixels is immers de scherpte van JPG-foto’s heel goed geworden. Even voor wie het niet kent: het JPG formaat moet je vergelijken met een aardappelstempel-prent. Er staat niet precies op afgebeeld wat de camera zag, het is vertaald in blokjes van verschillende grootte die over elkaar heen zijn gestempeld. Verder kent JPG maar 256 mogelijkheden per kleur voor ieder puntje (pixel). Daardoor kan het bestand veel kleiner zijn dan de echte opname, afhankelijk van hoe goed we het doen.
Een raw-opname bevat simpelweg de informatie van alle puntjes (pixels) in de camera, al dan niet gezipt. Maar nu komt het: daarbij zijn er geen 256 waarden per puntje, maar minstens 4096. Professionele camera’s gaan nog verder.
Voor de uiteindelijke foto maakt dat niets uit, die kan prima in JPG formaat staan. Maar in een raw-foto zit veel meer informatie, en kunnen we dus veel meer regelen aan de kleuren, zonder dat de beeldkwaliteit daaronder lijdt. Als je dus een foto genomen hebt bij kunstlicht, kun je hem bijregelen tot een foto die er natuurlijk uitziet. En heel belangrijk: daarvoor hoef je tijdens de opname niets te doen. Je hoeft je dus niet bij elke foto af te vragen wat de instellingen van de camera moeten zijn, dat komt later wel.
Het enige nadeel van raw-format is dat je foto’s meer ruimte innemen. Een 10 megapixelfoto neemt zo maar 12 tot 13 megabyte in beslag. Maar geheugenkaarten zijn helemaal niet duur meer dus wat zou dat?
Ik klik en dan zie ik wel wat er komt, dat zie ik later pas op mijn pc.
Ik verander er niks aan en knal ze zo online.
Dat vind ik het leukst.
Er zijn heel wat verschillende Jpeg-kwaliteiten. Camera’s bergen meestal in Exif Jpeg op dat nog iets beter is. Probleem is dat veel fotobewerkingsoftware daar geen gehoor aangeeft. Je kunt er wel vaak de Jpeg-kwaliteit instellen (hoge kwalitei is groot bestand en lage kwaliteit is prima voor foto’s op he internet), maar Exif blijft ongebruikt.
Raw is eigenlijk gewoon de ruwe bitmap-versie. Er is nog een handige tussenvorm PNG, die haalt ongebruikte informatie uit een fotobestand, zonder kwaliteitsverlies.
@xiwel: Mijn verhaal gaat ook op voor de allerhoogste JPG-kwaliteit, waarbij de bestandgrootte ongeveer overeenkomt met het totaal aantal pixels in de foto. Dat is juist de essentie van mijn verhaal.
PNG-zonder direct zichtbaar kwaliteitsverlies bedoel je denk ik. Maar zodra je de boel gaat bewerken merk je het verschil wel. Of misschien bedoel je DNG. Dat kan inderdaad ietsje compacter dan raw.
Raw is inderdaad wat het woord zegt: de ruwe bitmap-versie, maar waar het om gaat is dat die veel meer significante informatie heeft dan in de JPG terecht komt. Je kunt daardoor achteraf bijvoorbeeld ook nog heel ver gaan met over- en onderbelichten, om eens iets te noemen. Waar vooral een enorm verschil zit is in de donkere delen van je foto, daar zit in het ruwe bestand nog heel veel nuance verborgen die totaal verloren gaat bij omzetten in JPG.
Met PNG bedoel ik inderdaad zonder kwaliteitsverlies. In Raw/Bitmap zit erg veel overtollige informatie die er uit kan. Maar als een foto erg ‘druk’ is maakt PNG een foto niet zoveel kleiner. Zover ik weet bergen camera’s niet in PNG op, maar dat kan wel met fotobewerkingssoftware. Zo laat PNG (Portable Network Graphics) alleen de kleuren in een foto die gebruikt worden en worden alle andere kleuren eruitgehaald. Dat spaart soms veel bestandsruimte. Je moet trouwens ook erg oppassen met de instelling van je PC. Als die op 16-bits kleuren staat willen sommige programma niet beter opbergen dan 16bits. Mijn camera kan overigens alleen in Exif Jpeg. Ondanks dat zijn de afdrukken (bij de fotograaf) mooier dan die van m’n oude (dure Nikon) camera. Probleem zat daarbij vooral in de afdrukkers. Vaak heb ik foto’s opnieuw laten afdrukken om ze beter te krijgen.
@xiwel: je vat mijn punt niet en haalt dingen door elkaar.
PNG (portable network graphics) is bestemd voor tonen van foto’s op het web, daar kan heel veel vanaf voor het opvalt inderdaad. Maar daarna kun je niets meer met die foto. Dat is wat ze lossy compression noemen. Compressie die alles wat je niet of nauwelijks ziet verwijdert. Vergelijk het met MP3. Psychologische compressie zou je het ook kunnen noemen.
DNG staat voor digital negative, bevat de volledige informatie die ook het raw beeld zat en is bestemd om de foto te bewerken. Compressie is lossless. Het gaat hier om minimaal 36 bits kleur, waar JPG het met 24 bits moet doen. Je ‘ontwikkelt’ de foto naar een JPG of iets dergelijks, maar het negatief blijft ongeschonden bestaan.
Waarom is het zo’n verschil, raw of ontwikkeld?
De narigheid met digitale foto’s zit hem grotendeels in het kleine aantal schakeringen dat beschikbaar is aan de donkere kant. Het oog is niet lineair gevoelig, net zomin als bijvoorbeeld het gehoor. Ga je dat kleine aantal schakeringen ook nog eens uitrekken dan wordt het erg snel een vaag of grof plaatje. Met raw heb je minstels 16 maal zoveel schakeringen per basiskleur. Met als effect dat je een foto rustig een stop of twee in belichting kunt variëren zonder dat het resultaat er ‘bewerkt’ uitziet.
Het essentiële voordeel van raw en dng is dat je nog alle mogelijkheden hebt om het origineel te manipuleren zoals je dat zelf graag wilt. Wat dat aangaat is BMP of TIFF ook geen haar beter dan JPG. JPG heeft alleen als extra nadeel dat het beeld minder zuiver wordt weergegeven, afhankelijk van de kwaliteitsinstelling.
Als het je interesseert: op de Adobe-site staat een aardig artikel over bestandsformaten van foto’s.